Jak powołać zarządcę sukcesyjnego?

Karol Sienkiewicz        04 grudnia 2018        Komentarze (0)

Wiemy już, kim jest zarządca sukcesyjny, a także czym on zarządza.  Ale jak ustanowić tego zarządcę?

W celu zapewnienia ciągłości funkcjonowania przedsiębiorstwa najbardziej pożądana sytuacja ma miejsce, kiedy przedsiębiorca jeszcze za swojego życia powoła zarządcę sukcesyjnego. Jest to też rozwiązanie najprostsze.

Ustawodawca przewidując jednak, że przedsiębiorcy nie zawsze są dostatecznie zapobiegliwi, dopuścił także możliwość ustanowienia zarządu sukcesyjnego po śmierci właściciela przedsiębiorstwa. Ten sposób powołania zarządcy sukcesyjnego omówię w innym wpisie.

Do ustanowienia zarządcy sukcesyjnego konieczne są w obu powyższych przypadkach:

  1. powołanie zarządcy sukcesyjnego,
  2. wyrażenie zgody osoby  powołanej  na  zarządcę  sukcesyjnego  na  pełnienie  tej funkcji,
  3. dokonanie wpisu do CEIDG zarządcy sukcesyjnego.

Przedsiębiorca powołuje zarządcę sukcesyjnego poprzez wskazanie określonej osoby do pełnienia tej funkcji albo też przez zastrzeżenie, że z chwilą jego śmierci wskazany prokurent się nim stanie. Możliwość ustanowienia prokurenta przez przedsiębiorcę wpisanego do CEIDG jest nowością, która została wprowadzona do kodeksu cywilnego 30 kwietnia 2018 roku. Prokurent jest pełnomocnikiem ustanawianym przez przedsiębiorcę i jest umocowany do dokonywania czynności związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

Nie jest konieczne, by przedsiębiorca i zarządca sukcesyjny zawarli jakąś umowę. Wystarczy samo złożenie przez nich oświadczeń o powołaniu na zarządcę sukcesyjnego oraz wyrażeniu zgody osoby powołanej. Oświadczenia te muszą jednak, pod rygorem nieważności, zostać złożone w formie pisemnej. Warto jednakże już zawczasu taką umowę zawrzeć i uregulować wzajemne prawa i obowiązki stron, ponieważ ułatwi to w przyszłości prowadzenie przedsiębiorstwa, a także rozliczenia zarządcy z właścicielami przedsiębiorstwa w spadku.

Termin do wystąpienia przez przedsiębiorcę z wnioskiem o wpis zmiany danych obejmujących powołanie zarządcy sukcesyjnego nie został w ustawie określony, wydaje się więc, że wystarczy jeśli tylko zrobi to przed swoją śmiercią.

Oświadczenia o powołaniu zarządcy oraz o zgodzie na pełnienie tej funkcji nie trzeba załączać do wniosku. Wraz z wnioskiem do CEIDG przedsiębiorca pod rygorem odpowiedzialności karnej składa jednak oświadczenie, że zarządca zgodził się na pełnienie tej funkcji.

Zarządca sukcesyjny wpisany do CEIDG jest powołany, ale jeszcze nie działa. Ta swoista sytuacja oczekiwania na pełnienie funkcji zarządcy sukcesyjnego może trwać bardzo długo, nawet latami.

Jak więc widzicie, ustanowienie zarządu sukcesyjnego przez przedsiębiorcę jest stosunkowo proste, a przy tym nic nie kosztuje (złożenie wniosku do CEIDG jest przecież darmowe), dlatego tym bardziej warto już zawczasu zabezpieczyć przyszłość swojego przedsiębiorstwa i swoich spadkobierców.

 

Kto to jest właściciel przedsiębiorstwa w spadku?

Karol Sienkiewicz        29 listopada 2018        Komentarze (0)

Ustawa wyróżnia kategorię osób, którym przysługuje prawo do przedsiębiorstwa w spadku – właścicieli przedsiębiorstwa w spadku. Jest to pojęcie o tyle istotne, że są oni uprawnieni do podejmowania pewnych decyzji dotyczących przedsiębiorstwa w spadku, nawet po ustanowieniu zarządu sukcesyjnego.

Kim są zatem właściciele przedsiębiorstwa w spadku?

  1. spadkobierca przedsiębiorcy

Podstawową grupą osób, które stają są właścicielami przedsiębiorstwa w spadku są spadkobiercy. Za spadkobiercę należy rozumieć osobę, która na podstawie testamentu lub ustawy nabyła prawa do przedsiębiorstwa, co zostało stwierdzone w postanowieniu sądu, w zarejestrowanym akcie poświadczenia dziedziczenia sporządzonym przez notariusza albo w europejskim poświadczeniu spadkowym.

  1. zapisobierca windykacyjny

Jest to osoba, która z chwilą śmierci spadkodawcy nabywa prawa do określonej rzeczy znajdującej się w spadku. Żeby jednak tak się stało, spadkodawca musi jej zapisać tę rzecz w testamencie, który ma formę aktu notarialnego. Właścicielem przedsiębiorstwa w spadku będzie zatem również osoba, która nabędzie na podstawie zapisu windykacyjnego przedsiębiorstwo w całości lub przynajmniej udział w nim.

  1. małżonek przedsiębiorcy

O małżonku wspominałem już trochę w poprzednim wpisie. Małżonka przedsiębiorcy, posiadającego udział w przedsiębiorstwie stanowiącym wyłączną własność jego i przedsiębiorcy, ustawa zalicza do grona właścicieli przedsiębiorstwa w spadku.

  1. nabywca przedsiębiorstwa w spadku

Jeśli któraś z osób wymienionych powyżej zbędzie przedsiębiorstwo w spadku albo udział w tym przedsiębiorstwie, ten nabywca stanie się właścicielem przedsiębiorstwa w spadku. Warto zwrócić uwagę, że nabywca wcale nie musi być osobą fizyczną.

Pozycja właścicieli przedsiębiorstwa w spadku

Kwestia uprawnień i obowiązków właścicieli jest na tyle obszerna, że zasługuje na odrębny wpis, dlatego teraz zahaczę tylko o ten temat.

W tym kontekście pojawia się przede wszystkim pytanie, czy pozycja właścicieli przedsiębiorstwa w spadku jest równa. Odpowiedź brzmi i tak, i nie, to zależy. Tam, gdzie ich uprawnienia wiążą się z uzyskaniem zgody wszystkich właścicieli np. dokonanie przez zarządcę sukcesyjnego czynności przekraczających zwykły zarząd, pozycja właścicieli jest równa.

Z kolei w kwestiach takich jak np. ustanowienie zarządcy sukcesyjnego po śmierci przedsiębiorcy czy też wysokości zysku z przedsiębiorstwa w spadku przysługującego właścicielom, znaczenie będzie mieć wysokość udziałów w przedsiębiorstwie w spadku. Wysokość tę ustala się według wielkości udziałów spadkowych lub udziałów we współwłasności przedsiębiorstwa.

Przykład

Łukasz założył przedsiębiorstwo w czasach, kiedy był jeszcze kawalerem. Łukasz miał 4 dzieci i żonę, którzy nabyli spadek po nim na podstawie dziedziczenia ustawowego, ponieważ nie sporządził on testamentu. Sąd wydał postanowienie, w którym stwierdził, że żona nabyła ¼ część spadku, a każde z dzieci po 3/16 (wynika to z tego, że dzieci i małżonek dziedziczą spadek w równych częściach, ale część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż ¼). Zatem w tym przypadku wysokość udziału w przedsiębiorstwie w spadku żony wyniesie ¼, a każdego z dzieci po 3/16.

 

Przykład 2

Małżonkowie Kasia i Jacek byli współwłaścicielami przedsiębiorstwa w równych częściach. W swoim testamencie Kasia zapisała swój udział w przedsiębiorstwie na córkę i swojego brata. Udział Jacka w przedsiębiorstwie w spadku wyniesie ½ (nie był spadkobiercą Kasi, ale współwłaścicielem przedsiębiorstwa), córce Kasi będzie przysługiwał udział w przedsiębiorstwie w spadku wynoszący ¼ i tyle samo wynosić będzie udział brata Kasi.

Wczoraj, 25 listopada 2018 r., weszła w życie ustawa o zarządzie sukcesyjnym, co oznacza, że już teraz możecie ustanawiać zarządcę sukcesyjnego dla swoich przedsiębiorstw i zabezpieczyć ich dalszy byt.

Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii przygotowało z tej okazji specjalny poradnik dotyczący zarządu sukcesyjnego. Gorąco polecam jego lekturę, tym bardziej, że zawiera również przykładowe wzory niektórych pism, np. oświadczenie o powołaniu zarządcy sukcesyjnego oraz o rezygnacji z tej funkcji, a także porozumienie o kontynuowaniu stosunku pracy.

Osoby zainteresowane zapraszam również na jutrzejsze spotkanie networkingowe, podczas którego będę omawiał zmiany przepisów prawa na korzyść przedsiębiorców, w tym dotyczące zarządu sukcesyjnego. Więcej informacji znaleźć można na stronie.

Składanie sprawozdań do KRS bez PESEL po 1.10.2018 r.

Karol Sienkiewicz        15 listopada 2018        5 komentarzy

Okazuje się, że nadal wiele spółek nie złożyło sprawozdań finansowych do KRS za 2017 r. Cały czas otrzymuję zapytania, czy jeszcze można składać wnioski przez S24.

Otóż sprawa nie jest taka prosta. Są argumenty przemawiające za dopuszczalnością takiego wniosku, ale są też przeciwne.

Stanowisko „za” zdaje się też zajmować Ministerstwo Sprawiedliwości:

Dokumenty finansowe sporządzone przed 1 października 2018 są składane według dotychczasowych zasad.

Być może dlatego we wniosku na stronie S24 on-line pojawiło się obowiązkowe pole – data sporządzenia dokumentu.

Co zatem robię? Otóż uprzedzam zainteresowanych o ryzyku i składam wnioski. Wychodzę bowiem z założenia, że sprawozdania sporządzone przez 1 października można składać na dotychczasowych zasadach.

Na razie w żadnej sprawie decyzja nie została jeszcze podjęta, ale oczywiście będę informował na bieżąco.

Aktualizacja z 29 listopada 2018 r. Wczoraj przez portal S24 otrzymałem pierwsze postanowienie o wpisaniu do KRS wzmianki o sprawozdaniach za 2017 r., ale złożonych już w październiku. Zatem nadal można składać sprawozdania tą drogą (a za chwilę zmienią się przepisy i nie będzie z tym problemu).

Co oznacza pojęcie przedsiębiorstwo w spadku?  

Karol Sienkiewicz        06 listopada 2018        Komentarze (0)

Kluczowym pojęciem w zarządzie sukcesyjnym jest „przedsiębiorstwo w spadku”. Najogólniej rzecz ujmując są to składniki materialne (np. nieruchomości, urządzenia, towary) i niematerialne (np. koncesje, pozwolenia, wierzytelności, patenty), przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej, którymi zarządzać będzie zarządca sukcesyjny ( jeśli zostanie ustanowiony).

Dość jasna jest sytuacja, co należy uznać za przedsiębiorstwo w spadku, kiedy właścicielem całego przedsiębiorstwa była jedna osoba, która prowadziła działalność polegającą na pełnieniu jednego rodzaju usług, np. stolarskich. Będzie nim wszystko to, co w chwili śmierci przedsiębiorcy stanowiło jego mienie i służyło do prowadzenia działalności gospodarczej.

Co jednak, kiedy przedsiębiorca prowadził kilka zakładów, np. zakład fryzjerski oraz lodziarnie i piekarnie? Czy wówczas mamy do czynienia z kilkoma przedsiębiorstwami w spadku? Otóż nie. Wszystkie te zakłady stanowią jedno przedsiębiorstwo w spadku. Wynika to z faktu, że osoba fizyczna może prowadzić tylko jedną działalność gospodarczą i podlega tylko jednemu wpisowi do CEIDG, a zarządca ją niejako „zastępuje” w prowadzeniu tej działalności.

Przedsiębiorstwo, którego współwłaścicielem jest małżonek przedsiębiorcy

Ustawodawca zdecydował, że również przedsiębiorstwo, które w całości należało do przedsiębiorcy i jego małżonka, stanowić będzie przedsiębiorstwo w spadku. I to niezależnie od tego, czy małżonkowie pozostawali we wspólności majątkowej czy panowała między nimi rozdzielność majątkowa.

Spowoduje to, że małżonek przedsiębiorcy nie będzie mógł samodzielnie zarządzać swoim udziałem w przedsiębiorstwie. Zamiast tego zyska inne uprawnienia, o których szerzej opowiem przy okazji wpisów poświęconych właścicielom przedsiębiorstwa w spadku oraz ustanowieniu zarządu sukcesyjnego po śmierci przedsiębiorcy.

Majątek nabyty po śmierci przedsiębiorcy

Przedsiębiorstwo w spadku obejmie również składniki nabyte przez zarządcę sukcesyjnego (albo osoby uprawnione) w okresie od chwili śmierci przedsiębiorcy do dnia wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego albo wygaśnięcia uprawnienia do powołania zarządcy sukcesyjnego. W tym drugim przypadku jest to najczęściej okres do dwóch miesięcy od dnia śmierci przedsiębiorcy.

Podkreślić trzeba, że przedsiębiorstwo w spadku nie ma tzw. podmiotowości prawnej, nie staje się więc ani osobą prawną ani  tzw. „ułomną” osobą prawną. Tłumacząc to na język nieprawniczy – oznacza to, że to nie z nim zawiera się umowy, nie od niego dochodzi się zapłaty faktury za sprzedane towary, nie ono jest pracodawcą. Przedsiębiorstwo jest po prostu swoistą masą majątkową. Trochę inaczej wygląda to w sprawach podatkowych, przedsiębiorstwo w spadku będzie bowiem uznawane za podatnika niektórych podatków związanych z prowadzoną działalnością, np. dochodowego, akcyzowego, podatku VAT.