Zmiany w prawie o stowarzyszeniach od maja 2016 r.

Karolina Rokicka-Murszewska        09 stycznia 2016        30 komentarzy

Jeszcze w 2015 r. w Dzienniku Ustaw (pod pozycją 1923) została opublikowana ustawa z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw. Ustawa w zakresie stowarzyszeń co prawda wchodzi w życie dopiero 20 maja 2016 r. (niektóre przepisy będą obowiązywały nawet od stycznia 2017 r.), ale już teraz warto przyjrzeć się zmianom, które wprowadza.

1. [ZAŁOŻENIE STOWARZYSZENIA] Najistotniejszą zmianą jest niewątpliwie zmniejszenie liczby członków potrzebnych do utworzenia stowarzyszenia posiadającego osobowość prawną z 15-stu dotychczasowych do 7-miu. Ta zmiana była wynikiem realizacji postulatów społecznych, w których wskazywano na trudności w zebraniu i utrzymaniu wymaganej ilości 15-stu członków, zaś w praktyce w stowarzyszeniu działało i tak tylko kilka osób, a aktywność pozostałych sprowadzała się do podpisania listy. Więcej o zakładaniu stowarzyszeń znajdziesz na blogu mec. Moniki Markisz „Podatki dla prawnika”.

2. [TERENOWA JEDNOSTKA ORGANIZACYJNA STOWARZYSZENIA] Druga istotna zmiana dotyczy terenowej jednostki organizacyjnej, której ustawodawca daje możliwość prowadzenia działalności w oparciu o statut stowarzyszenia oraz uzyskania osobowości prawnej. Ustawodawca dodał nowe przepisy art. 10a-10b, dotyczące zasad jej funkcjonowania. Rozpoczęcie działania może nastąpić po uzyskaniu wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. Kwestię likwidacji jednostki terenowej zawarto w art. 10a ust. 7 Prawa o stowarzyszeniach:

W przypadku rozwiązania terenowej jednostki organizacyjnej posiadającej osobowość prawną, przeprowadza się jej likwidację. Majątek pozostały po likwidacji pozostaje majątkiem stowarzyszenia. Do likwidacji przepisy art. 36 i art. 37 stosuje się odpowiednio.

3. [REPREZENTACJA W UMOWACH I SPORACH Z CZŁONKIEM ZARZĄDU] Do art. 11 Prawa o stowarzyszeniach został dodany nowy ustęp 4, wzorowany na podobnych regulacjach w Kodeksie spółek handlowych (m.in. art. 210 § 1 K.s.h.):

W umowach między stowarzyszeniem a członkiem zarządu oraz w sporach z nim stowarzyszenie reprezentuje członek organu kontroli wewnętrznej wskazany w uchwale tego organu lub pełnomocnik powołany uchwałą walnego zebrania członków (zebrania delegatów).

Przepis ten koresponduje z art. 11 ust. 3 Prawa o stowarzyszeniach, który obliguje stowarzyszenie do posiadania zarówno zarządu, jak i organu kontroli wewnętrznej – zazwyczaj jest to komisja rewizyjna.

4. [POSTĘPOWANIE REJESTROWE STOWARZYSZENIA] Zupełnie nowe brzmienie nadano przepisowi art. 16, dotyczącym rejestracji stowarzyszenia w Krajowym Rejestrze Sądowym. W dotychczasowym brzmieniu art. 16 Prawa o stowarzyszeniach przewidywał jedynie, że „sąd rejestrowy wydaje postanowienie o zarejestrowaniu stowarzyszenia po stwierdzeniu, że jego statut jest zgodny z przepisami prawa i założyciele spełniają wymagania określone ustawą”. W nowym brzmieniu przepis ten staje się ust. 1 nowego art. 16, zaś w ust. 2 dopuszczono możliwość wyznaczenia przez sąd rejestrowy posiedzenia wyjaśniającego, natomiast w ust. 3 – zobowiązano sąd rejestrowy do oddalenia wniosku, jeżeli stowarzyszenie nie spełnia warunków określonych w przepisach prawa.

5. [ORGAN NADZORU] Ponadto rozszerzono obowiązek sądu rejestrowego związany z powiadamianiem organu nadzoru (wojewody lub starosty właściwego ze względu na siedzibę stowarzyszenia) – art. 16 ust. 4 i 5. Dotychczas sprowadzał się on do powiadomienia o wpisaniu stowarzyszenia do KRS oraz przesłania statutu. Problemem interpretacyjnym bywała niekiedy forma tego „zawiadamiania”. Od maja 2016 r. będzie to przesłanie odpisu postanowienia o wpisie, statutu stowarzyszenia, listy założycieli i podjętych uchwał. Ponadto sąd będzie zobowiązany (również poprzez przesłanie odpisu postanowienia) zawiadomić właściwy organ nadzorujący także o wykreśleniu.

W nowym art. 25 ust. 1 wskazuje się bardzo wyraźnie na ograniczony zakres sprawowanego nad stowarzyszeniem nadzoru: wyłącznie w zakresie zgodności działania stowarzyszeń z przepisami prawa i postanowieniami statutu. Ponadto, nie tylko organ nadzoru będzie mógł wnioskować o rozwiązanie stowarzyszenia. Uprawnienie takie uzyskał również kurator – w myśl postanowień nowego art. 31 ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach. Podstawą wniosku o rozwiązanie jest brak przewidzianych w ustawie władz stowarzyszenia oraz brak warunków do ich wyłonienia w okresie nie dłuższym niż 12 miesięcy. Organ nadzoru może żądać rozwiązania także w sytuacji, gdy liczba członków stowarzyszenia jest mniejsza niż liczba członków wymaganych do jego założenia.

6. [OPŁATY ZA WPIS I JEGO ZMIANĘ] I wreszcie last, but not least – w jednym z wpisów wspominałam Ci kiedyś o trudnościach interpretacyjnych związanych z wnoszeniem opłat za wpis zmiany danych, otwarcia likwidacji czy wykreślenia stowarzyszenia z KRS. Od maja 2016 r. problemów być już jednak nie powinno – doprecyzowano treść art. 17 ust. 4 (w nowej regulacji – ust. 3):

Postępowanie w sprawach o wpis lub zmianę wpisu stowarzyszenia oraz terenowej jednostki organizacyjnej do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej Krajowego Rejestru Sądowego jest wolne od opłat sądowych.

Zwolniony od opłat, według nowego art. 32 ust. 2 Prawa o stowarzyszenia, będzie także organ nadzoru wnoszący wnioski w ramach sprawowanego nadzoru.

Pozostałe zmiany dotyczą przede wszystkim stowarzyszeń zwykłych (nieposiadających osobowości prawnej). Tutaj znajdziesz opis najważniejszych zmian dotyczących tego rodzaju stowarzyszeń:

 

stow. zwykłe

Natomiast zmiany dotyczące przekształcania stowarzyszeń zwykłych w tzw. rejestrowe (nowe art. 42a-42e) wchodzą w życie dopiero 1 stycznia 2017 r. Jeśli dojdzie do przekształcenia, to stowarzyszenie zwykłe zostanie rozwiązane bez prowadzenia postępowania likwidacyjnego z chwilą wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego.

20160108_142306

Unisław, gdzie zima potrafi być równie piękna, co dokuczliwa 🙂
ja nie przepadam, wybieram upały.

Agnieszka Sierpień 1, 2016 o 23:21

Witam. Jestem ogromnie wdzięczna za Pani stronę i całą pracę jaką Pani wkłada w to wszystko. Bardzo pomocny blog. Od pół roku nie możemy zarejestrować ogólnopolskiego stowarzyszenia opiekunów medycznych. Ciągle odsyłają nam coś do poprawki. Teraz z kolei nakazują złożyć od nowa dokumenty według nowych zasad. Cierpliwości nam nie brakuje, bo bardzo nam zależy na działalności stowarzyszenia jednak nerwy przez biurokrację są. Teraz dzięki Pani wyjaśnieniom mam nadzieję, że dokładnie wszystko opiszemy o złożymy w Sądzie.
Jestem stałą czytelniczką.
Serdecznie pozdrawiam i przesyłam ukłony

Karolina Rokicka Sierpień 2, 2016 o 12:23

Pani Agnieszko, bardzo się cieszę 🙂 życzę powodzenia z rejestracją!
Pozdrawiam serdecznie

Renata Wrzesień 9, 2016 o 12:17

Również jestem ogromnie wdzięczna za wkład pracy. Założenie i prowadzenie stowarzyszenia stało się dla mnie znacznie prostsze, dzięki Pani publikacjom.
Również musiałam przekształcić cały wniosek dla KRS, szkoda tylko, że zapomnieli o informacji o zwolnieniu z opłat i mimo wszystko musieliśmy wnieść opłatę…wstyd

Karolina Rokicka-Murszewska Wrzesień 9, 2016 o 12:27

@Renata, dziękuję i cieszę się, że wpis się przydał. Natomiast co do wysokości opłaty – do spraw wszczętych przed 20.05.2016 r. (więc jeśli złożyliście wniosek przed 20.05) stosuje się przepisy dotychczasowe. A dotychczasowe były niewystarczająco precyzyjne, o czym pisałam TUTAJ. Natomiast, jeśli złożyliście wniosek po 20.05.2016 r. to sąd nie mógł „zapomnieć” o braku opłaty – sami opłaciliście czy wzywał Was do jej uiszczenia? Powinien w mojej ocenie dokonać zwrotu, jeśli nie z własnej inicjatywy, to warto napisać odpowiednie pismo do sąd. W Kancelarii zajmujemy się tego typu sprawami, także służymy chętnie pomocą.

Joanna Wrzesień 13, 2016 o 18:53

Dzień dobry, czy w związku ze zmianami istniejące już stowarzyszenia (zarejestrowane jeszcze w poprzednim stanie prawnym) mogą teraz zmniejszyć swoją liczbę członków do 7?
Dziękuję

Karolina Rokicka-Murszewska Wrzesień 15, 2016 o 13:39

@Joanna, tak.

Robert Październik 20, 2016 o 23:20

Dobry wieczór! Pani Karolino mam Bardzo interesującą, a stosunkowo młodą sprawę dotyczącą tysięcy polaków. W dniu 17 września 2016 roku Polski Związek Wędkarski (stowarzyszenie) uchwałą Zarządu Głównego nr. 152, z powyższego dnia wprowadził w ustanowionej ordynacji wyborczej nastepujący zapis: „…Warunkiem wyboru na funkcję delegata jest pełnienie funkcji statutowych we władzach lub organach PZW przez okres nie krótszy niż 5 lat…” Prowadzi to do odebrania praw wyborczych większości członków tego stowarzyszenia i ustalenia jednym zapisem trwania „swoich” w Zarządzie. Gdzie odwołać się jako członek do tak karygodnie wprowadzonej uchwały i na co dokładnie się powołać przy próbie unieważnienia. Pozdrawiam. Robert

Karolina Rokicka-Murszewska Październik 24, 2016 o 10:49

Panie Robercie, uchylenia uchwały może żądać organ nadzoru (starosta właściwy) lub prokurator, o ile ona jest niezgodna z prawem lub statutem – trudno odnieść mi się do tego wyłącznie na podstawie krótkiego opisu. Zapraszam do skorzystania z usług Kancelarii.

Dominika Listopad 11, 2016 o 11:21

Witam serdecznie. Mam pytanie odnośnie odwołania Prezesa stowarzyszenia. Co zrobić kiedy członkowie stowarzyszenia nie są z aktualnego składu zarządu, przede wszystkim chodzi o prezesa. Jak można dokonać zmiany zarządu? Czy mogą to zrobić członkowie stowarzyszenia czy jedynie zarząd jest władny do takiej zminy?

Karolina Rokicka-Murszewska Listopad 21, 2016 o 10:31

@Dominika, najwyższą władzą stowarzyszenia jest walne zebranie członków, a nie zarząd. Może warto rozważyć jego zwołanie? Szczegóły dotyczące zwoływania zebrania, jak również odwoływania zarządu znajdziesz przede wszystkim w Statucie stowarzyszenia, jak również w ustawie Prawo o stowarzyszeniach: http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19890200104

Kasia Listopad 24, 2016 o 22:16

Należę do stowarzyszenia w którym członkiem zarządu jest mąż a jego żona wchodzi w skład komisji rewizyjnej. Jak dla mnie jest to konflikt interesów. Zgłaszałam to już na zebraniu założycielskim, ale nikt nie przywiązywał do tego wagi. Czy mam rację, że taka sytuacja nie powinna mieć miejsca? Czy są przepisy, które to regulują? I co z tym zrobić i czy w ogóle coś robić? Ale uważam, ze to nie jest w porządku.
Będę wdzięczna za poradę.
Katarzyna S.

Karolina Rokicka-Murszewska Listopad 29, 2016 o 15:25

@Kasia, nie ma żadnych przepisów zakazujących sytuacji, o której piszesz. Może to ewentualnie wynikać ze statutu stowarzyszenia

Aga N. Grudzień 2, 2016 o 08:17

Witam. Dzisiaj znalazłam pani blog. Jeszcze się nie zapewniła do końca ale bardzo pomocne informacje.
Chciałam zapytać o założenie stowarzyszenie. Czy znowu szykują się jakieś zmiany, o których mówiła pani Szydło? Nie usłyszałam szczegółów jedynie, że zajmie się fundacjami i stowarzyszeniami. Czy jest mowa o jakoś zmianach innych niż te wprowadzone w maju 2016, które miałyby wejść w życie w najbliższym czasie? Pozdrawiam Aga N.

Karolina Rokicka-Murszewska Grudzień 5, 2016 o 12:14

@Aga, z dniem 1.01.2017 r. wchodzą w życie zmiany wprowadzone ustawą z 25.09.2015 r. dotyczące stowarzyszeń zwykłych, a więc m.in. nowe art. 42a-42e Prawa o stowarzyszeniach. Co do pomysłów Pani Premier, to nic mi o tym nie wiadomo, na stronie Rządowego Centrum Legislacji nie ma również żadnego projektu zmian w ustawie.

aneta Grudzień 3, 2016 o 05:00

Stowarzyszenie istnieje od 2012 roku. Niestety małe zaangażowanie członków stowarzyszenia wypaliło chęć do działania większości zarządu. Myślimy o zakończeniu działalności. jaki jest koszt zakończenia działalności i czy istnieje możliwość zmiany np na stowarzyszenie zwykłe nierejestrowe i co wtedy z majątkiem stowarzyszenia? Czy może być przekazane na stowarzyszenie zwykłe nierejestrowe?.Pozdrawiam Aneta

Zbigniew Grudzień 16, 2016 o 13:21

Gratulacje Pani Karolino i dzięki Bogu , że są tacy ludzie jak Pani – mądrzy i chcący wspierać – dzielić się swą wiedzą i doświadczeniem z innymi, którzy nie wiedzą jak rozpocząć uczciwą i zgodną z prawem tą bezinteresowną piękną i chwalebną służbą innym. Zmęczeni, wypaleni w działaniu proszą o rady dotyczące przekształcenia stowarzyszenia lub zakończenia jego działalności. Z wielkim zainteresowaniem oczekuję na odpowiedź Pani na post Pani Anety z dnia 3 grudnia 2016 r.
Pozdrawiam, życzę zdrowych, spokojnych i pełnych
radości Świąt Bożego Narodzenia oraz pomyślności w Nowym Roku
Zbigniew

Ernest Grudzień 20, 2016 o 15:33

Witam wspólnie ze znajomymi założyliśmy Stowarzyszenie Paramilitarne. Narazie działamy jako zwyczajne stowarzyszenia ale staramy się o KRS jednak ostatnio dostaliśmy z Sadu zwrotkę z prośbą „o przedłożenie dokumentu zawierającego uzgodnienie, zakresu działalności, która ma być prowadzona przez Stowarzyszenie a jest bezpośrednio związana z obronnością albo bezpieczeństwem państwa lub ochrona porządku publicznego, zawarte pomiędzy założycielami Stowarzyszenia a Ministrem Obrony Narodowej lub ministrem właściwym do spraw wewnętrznych albo organami przez nich określonymi zgodnie z art. 45 Prawa o Stowarzyszeniach”.

Od kilku miesięcy staramy się założyć stowarzyszenie rejestrowe ale cały czas dostajemy zwrotki z sadu z prośbami o uzupełnienie danych lub wykasowanie punktu ze Statutu. Teraz wszystko już mamy można powiedzieć załatwione jednak blokuje nas to jedno pismo. Nie bardzo wiemy gdzie mamy się zgłosić po taki dokument ? WKU, Policja ? Czy od razu do MON ?

Dodam tez że nie jestem członkiem zarządu ale wspólnie z kolegami staram się zdobyć jakieś informacje by móc ruszyć temat do przodu. Za jakąkolwiek pomoc będę bardzo wdzięczny.

Dariusz Grudzień 25, 2016 o 10:40

Witam.Ja również w sprawie zakładania stowarzyszenia.Chciałbym się upewnić czy nazwa Europejskie Stowarzyszenie …..itd…może być zarejestrowane w KRS.Czy ma to jakilkowiek znaczenie czy musi być np.Ogólnopolskie,krajowe lub podobne.Jest to dla mnie ważne a nie chcę popełnić błędu.Chciałbym również zaznaczyć ,ze przewiduję w tym Stowarzyszeniu obcokrajowców.np.Ukrainy,Białorusi,Rosji ,Niemiec itp.Jak to sie ma z polskim prawem?Za pomoc będę bardzo wdzięczny.bo chciałbym to ruszyć z miejsca tj.rejestrację stowarzyszenia która leży od 5 lat….Z wyrazami szacunku Dariusz

Darek Luty 1, 2017 o 15:52

Witam.Prowadziliśmy Stowarzyszenie które niosło pomoc osobom bezdomnym.Działaliśmy przez jakiś czas ale entuzjazm się wypalił i postanowiliśmy rozwiązać Stowarzyszenie. Na „placu boju”zostało nas trzech likwidatorów (dawniej członkowie zarządu) nie mamy żadnej pomocy przy całej tej papierologii,już mamy wszystkiego dość. Jeden z nas jest bardzo chory, drugi wyjechał na drugi koniec Polski.
Sąd nas straszy grzywną za niedostarczenie wszystkich papierów. Czy to w porządku? I czy sąd może faktycznie tą grzywnę wyegzekwować od nas?

Joanna Luty 12, 2017 o 19:12

Witam ,czy pełnomocnikiem do zawierania umów miedzy Stowarzyszeniem a Zarządem może być zatrudniony przez Stowarzyszenie księgowy (umowa zlecenie)? 2. Czy pełnomocnikiem może być osoba będąca w relacji rodzinnej z jednym z członków zarządu. Pozdrawiam serdecznie

Karolina Rokicka-Murszewska Luty 12, 2017 o 20:13

@Joanna, zgodnie z art. 11 ust 4 Prawa o stowarzyszeniach: „W umowach między stowarzyszeniem a członkiem zarządu oraz w sporach z nim stowarzyszenie reprezentuje członek organu kontroli wewnętrznej wskazany w uchwale tego organu lub pełnomocnik powołany uchwałą walnego zebrania członków (zebrania delegatów)”. Powiązania rodzinne nie mają znaczenia.

jacek Luty 13, 2017 o 10:42

witam mam prosbe o pomoc jestem skarbnikiem w stowarzyszeniu handlowców i interesuje mnie kwestia ryczałtu za paliwo do tej pory taki ryczałt miało u nas 3 osoby czy to jest prawidłowo i czy wogule przysługuje takowy ryczałt .bo nasza komisja rewizyjna twierdzi ze nie należy się proszę o pomoc pozdrawiam Jacek

Karolina Rokicka-Murszewska Luty 13, 2017 o 10:45

@Jacek, to pytanie do księgowego, nie zajmuję się kwestiami rozliczeń podmiotów.

Ewa Luty 16, 2017 o 21:12

Witam,, czy taki zapis w statucie wyklucza ubieganie sie o pozyskanie środków z 1%, czy w takim wypadku trzeba zarejestrować działalność gospodarczą?

1. Stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej chyba, że Walne Zebranie Członków Stowarzyszenia postanowi inaczej.
2. Działalność gospodarcza może być prowadzona tylko w zakresie niezbędnym do realizacji celów statutowych.
3. Dochody z ewentualnej działalności gospodarczej Stowarzyszenia muszą być przeznaczone na działalność statutową i nie mogą być przeznaczone do podziału między członków

Karolina Rokicka-Murszewska Marzec 18, 2017 o 11:43

@Ewa, możliwość ubieganie się o środki z 1% nie ma nic wspólnego z prowadzeniem działalności gospodarczej. Trzeba natomiast posiadać status organizacji pożytku publicznego (OPP). Rodzaj prowadzonej działalności pożytku publicznego musi być wskazany w statucie stowarzyszenia, może być ona nieodpłatna lub odpłatna.

Joanna Luty 22, 2017 o 15:18

Dzień dobry.
Czy zmianę liczby członków z 15 do 7 należy zgłosić w KRS ?

Karolina Rokicka-Murszewska Marzec 18, 2017 o 11:30

Tak (trzeba generalnie dostosować statut stowarzyszenia do wymogów nowej ustawy w ciągu 24 m-cy od 20.05.2016 r.).

Jakub Luty 24, 2017 o 00:56

Witam serdecznie.

Interesuje mnie sprawa jednostek organizacyjnych stowarzyszenia, które aktualnie mają osobowość prawną, co więcej posiadają własne statuty zgodne ze statutem całego stowarzyszenia. W myśl nowej ustawy mają działać na jednym statucie całego stowarzyszenia. Czyli stracą moc ich dotychczasowe statuty? Czy grozi im także utrata osobowości prawnej i będą się musiały o nią na nowo ubiegać?

Karolina Rokicka-Murszewska Marzec 18, 2017 o 11:27

@Jakub, stowarzyszenia mają 24 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej (czyli od 20.05.2016 r.) na dostosowanie statutów do wymagań ustawy. Także w zakresie działalności jednostek organizacyjnych, ich osobowości prawnej (bo jednostka ją ma, jeśli statut tak stanowi).

Urszula Marzec 10, 2017 o 12:31

Do kiedy należy nanieść nowe zmiany w stowarzyszeniu. Czy jeżeli Stowarzyszenie stara się o napisanie wniosku na realizację projektu- czy musi być podjęta uchwała i przez kogo czy Zarząd czy Walne zebranie

Komentowanie do tego wpisu jest wyłączone.

Poprzedni wpis:

Następny wpis: